Sinus kąta 180 stopni wynosi 0: . Wynika to z definicji, bo ramię kąta półpełnego leży na ujemnej półosi , a każdy punkt tej półosi ma drugą współrzędną równą zero. W radianach to ten sam fakt zapisany inaczej: .


W skrócie
- , bo punkt na okręgu jednostkowym ma rzędną równą zero.
- W radianach kąt półpełny to , więc , a sinus zeruje się dla każdego kąta .
- Nie myl go z cosinusem: , a .
- Na maturze najczęściej przydaje się wzór , na przykład .
Ile wynosi sin 180 stopni i po co ci to na maturze
Odpowiedź jest krótka: zero. Ciekawsze jest to, skąd się bierze, bo ten sam mechanizm tłumaczy całą resztę trygonometrii kątów rozwartych. Na maturze podstawowej sam rzadko jest pytaniem samym w sobie. Pojawia się za to w środku rachunku: w wyrażeniach typu , we wzorach redukcyjnych i w polu trójkąta liczonym z sinusa kąta rozwartego. Wszystkie zadania z tego tematu znajdziesz w dziale Trygonometria w bazie zadań, a tutaj rozbieramy sam kąt półpełny na części.
Kąt nazywa się kątem półpełnym, bo to połowa kąta pełnego . Jego ramiona tworzą prostą: jedno idzie w prawo wzdłuż dodatniej półosi , drugie w lewo wzdłuż ujemnej. Ten obraz wystarczy, żeby policzyć wszystkie trzy podstawowe funkcje bez żadnej tabeli.
Sinus kąta w układzie współrzędnych
W szkole podstawowej sinus liczyłeś w trójkącie prostokątnym jako stosunek przyprostokątnej naprzeciw kąta do przeciwprostokątnej. Ta definicja działa tylko dla kątów ostrych, bo trójkąt prostokątny nie ma kąta rozwartego ani półpełnego. W liceum sinus dostaje definicję w układzie współrzędnych i ona obejmuje każdy kąt.
Ustawiasz kąt tak, żeby jego wierzchołek był w początku układu , a pierwsze ramię leżało na dodatniej półosi . Na drugim ramieniu wybierasz dowolny punkt różny od początku układu. Jego odległość od początku to . Wtedy:
Najwygodniej wybrać punkt odległy o , czyli leżący na okręgu jednostkowym. Wtedy sinus to po prostu druga współrzędna punktu, a cosinus pierwsza. Szerzej o tej definicji i o znakach w ćwiartkach piszemy we wpisie o funkcjach trygonometrycznych kąta rozwartego w układzie współrzędnych.
Skąd się bierze sin 180 stopni równe zero
Dla kąta drugie ramię leży na ujemnej półosi . Punkt na tym ramieniu odległy o 1 od początku układu to . Podstawiasz do definicji:
Gdybyś wziął inny punkt na tym samym ramieniu, na przykład , wynik się nie zmieni: . Sinus zależy od kąta, nie od tego, który punkt ramienia wybierzesz. To samo rozumowanie daje od razu dwie pozostałe wartości:
- •,
- •.
Ta sama obserwacja działa dla kąta : ramię leży na dodatniej półosi, punkt to , więc . Różnica między a wychodzi dopiero w cosinusie: , a .
Sin 180 stopni w radianach, czyli sin π
Na rozszerzeniu, w zadaniach z wykresem i w kalkulatorach kąty często podaje się w radianach. Kąt pełny ma radianów, więc kąt półpełny ma radianów:
Przeliczanie działa w obie strony według proporcji . Kąt to , kąt to , a kąt to . Gdy w zadaniu widzisz samo bez stopni, chodzi o , a nie o liczbę stopnia.
Sin 180 na wykresie funkcji sinus
Wykres funkcji to fala, która startuje z zera, rośnie do 1 w , wraca do zera w , spada do w i wraca do zera w . Punkt to jedno z miejsc zerowych tej funkcji, czyli dokładnie zapis faktu .
Funkcja sinus ma okres , czyli , więc fala powtarza się w nieskończoność. Miejsca zerowe wypadają co pół okresu:
W stopniach to : zero dają kąty , , , , a także . Więcej o kształcie tej fali, amplitudzie i przesunięciach znajdziesz we wpisie o wykresie funkcji sinus i cosinus.
Z wykresu od razu widać też coś, co przyda się w zadaniach o kątach rozwartych: między a fala leży nad osią. Sinus każdego kąta z przedziału jest więc dodatni, a zeruje się dopiero na jego końcach.
Tabela: sinus najważniejszych kątów od 0 do 360 stopni
Poniżej wartości, które warto mieć w głowie. Zwróć uwagę na symetrię: sinus rośnie od do i maleje w lustrzanym odbiciu do .
| Kąt | Radiany | ||
|---|---|---|---|
Pełną tabelę z tangensem i kątami co jeden stopień masz w interaktywnej tabeli poniżej oraz we wpisie z tabelą wartości funkcji trygonometrycznych.
Jak zapamiętać sinus kątów od 0 do 180 stopni bez tabeli
Jest prosty schemat, który daje całą kolumnę sinusów w kilka sekund. Dla kątów , , , i zapisujesz pod pierwiastkiem kolejne liczby od 0 do 4 i dzielisz przez 2:
Po uproszczeniu to , , , , , czyli dokładnie sinusy z tabeli. Dalej idziesz w lustrzanym odbiciu, bo : kąty , , i dostają te same liczby w odwrotnej kolejności, aż do przy kącie półpełnym.
Cosinus to ta sama lista czytana od końca dla kątów ostrych: , i tak dalej do . Dla kątów rozwartych dopisujesz minus, bo ramię jest po lewej stronie osi . Tak dochodzisz do .
Wzory
Sinus kąta półpełnego:
Wzór redukcyjny dla sinusa:
Wzór redukcyjny dla cosinusa:
Wzór redukcyjny dla tangensa:
Sinus kąta powiększonego o 180°:
Pole trójkąta z sinusem:
Dlaczego sin(180° - α) = sin α
To najważniejszy wzór w tym wpisie, bo dzięki niemu sinus kąta rozwartego sprowadzasz do sinusa kąta ostrego. Uzasadnienie zajmuje dwa zdania. Kąt wyznacza na okręgu jednostkowym punkt . Kąt wyznacza punkt symetryczny względem osi , czyli .
Symetria względem osi zmienia znak pierwszej współrzędnej, a drugiej nie rusza. Skoro sinus to druga współrzędna, zostaje bez zmian: . Cosinus to pierwsza współrzędna, więc zmienia znak: .
Podstaw , a dostaniesz . Wartość to więc szczególny przypadek tego samego wzoru, a nie osobny fakt do wkucia.
Kilka par, które warto rozpoznawać od razu:
- •,
- •,
- •,
- •, choć żadnej z tych wartości nie znasz dokładnie.
Cały zestaw wzorów redukcyjnych, także dla i , opisujemy we wpisie o wzorach redukcyjnych z tabelą i zadaniami.
Sin 180 a cos 180: dwie wartości, których nie wolno pomylić
Najczęstszy błąd przy kącie półpełnym to zamiana sinusa z cosinusem. Obie liczby biorą się z tego samego punktu , ale z różnych współrzędnych:
- •sinus czyta drugą współrzędną, więc ,
- •cosinus czyta pierwszą współrzędną, więc .
Sprawdzian, który zawsze działa: jedynka trygonometryczna. Dla każdego kąta . Dla wychodzi , czyli się zgadza. Gdybyś pomylił wartości i wziął oraz , jedynka też by się zgodziła, więc ona nie wystarczy. Wtedy pomaga obraz: kąt półpełny kładzie ramię poziomo w lewo, a nie pionowo w dół. Pionowo w dół idzie ramię kąta , i to dla niego . Więcej o samej tożsamości przeczytasz we wpisie o jedynce trygonometrycznej.
Szczegóły drugiej wartości i zadania, w których to cosinus kąta półpełnego zmienia wynik, omawiamy osobno we wpisie cos 180 stopni: ile wynosi i jak go używać.
Tangens i cotangens kąta 180 stopni
Tangens to iloraz sinusa przez cosinus, więc dla kąta półpełnego liczysz:
Z cotangensem jest inaczej. , a przez zero się nie dzieli, więc cotangens kąta półpełnego nie istnieje. To jedyny przypadek w tej czwórce, w którym zero sinusa robi problem. Ta sama sytuacja dotyczy i , czyli każdego kąta, dla którego sinus jest zerem.
Odwrotnie działa tangens kąta prostego: nie istnieje, bo zeruje się cosinus. Dobrze to rozróżniać, bo zadania zamknięte lubią wpisywać wśród odpowiedzi wyrażenie, które nie ma sensu.
Sinus kąta rozwartego w trójkącie
W geometrii kąt nie może być kątem trójkąta, ale suma kątów trójkąta to właśnie . Dlatego wzór ma prostą interpretację: w trójkącie o kątach , , sinus kąta jest równy sinusowi sumy dwóch pozostałych, bo .
W praktyce wzór przydaje się najczęściej w polu trójkąta i równoległoboku. Pole trójkąta o bokach , i kącie między nimi to , a pole równoległoboku to . Gdy kąt jest rozwarty, liczysz jego sinus przez kąt ostry: dla bierzesz , dla bierzesz .
Wartość ma tu ładne znaczenie geometryczne. Gdyby kąt między bokami i urósł do , oba boki leżałyby na jednej prostej i trójkąt zrobiłby się płaski. Wzór daje wtedy , czyli dokładnie to, czego się spodziewasz: płaski trójkąt nie ma pola.
Z tego samego powodu w zadaniu, w którym znasz kąta rozwartego i liczysz cosinus, znak rozstrzyga się sam: cosinus kąta rozwartego jest ujemny, bo punkt na ramieniu leży w drugiej ćwiartce, gdzie . Liczysz i bierzesz pierwiastek ze znakiem minus.
Gdzie w zadaniach ukrywa się kąt 180 stopni
Kąt półpełny rzadko stoi w treści zadania wprost. Częściej siedzi w założeniu, które trzeba zauważyć samemu, a wtedy wzór robi resztę. Oto sytuacje, w których warto o nim pomyśleć:
- •Kąty przyległe. Dwa kąty przyległe sumują się do , więc mają równe sinusy. Jeśli kąt ostry ma sinus , to kąt do niego przyległy też.
- •Równoległobok. Sąsiednie kąty równoległoboku sumują się do . Pole wychodzi więc takie samo, czy weźmiesz kąt ostry, czy rozwarty. Dla kątów i oba sinusy są równe .
- •Czworokąt wpisany w okrąg. Przeciwległe kąty czworokąta wpisanego w okrąg sumują się do , więc mają te same sinusy, a cosinusy przeciwnych znaków.
- •Trapez. Kąty przy tym samym ramieniu trapezu sumują się do , z tym samym skutkiem dla sinusa.
- •Trójkąt. Suma kątów to , więc . Znając dwa kąty, znasz sinus trzeciego.
Twierdzenie sinusów i cosinusów a kąt półpełny
Twierdzenie sinusów mówi, że w każdym trójkącie stosunek boku do sinusa kąta naprzeciw niego jest stały i równy średnicy okręgu opisanego:
Gdy kąt naprzeciw boku jest rozwarty, znów pomaga wzór redukcyjny. W trójkącie, w którym bok leży naprzeciw kąta , masz , czyli . Gdyby ktoś podstawił ujemny sinus, dostałby ujemny promień, co od razu zdradza błąd.
Twierdzenie cosinusów pokazuje z kolei, co dzieje się w granicy, gdy kąt dochodzi do . Wzór dla daje , czyli . Trzeci bok jest wtedy sumą dwóch pozostałych, więc trójkąt jest płaski, a jego pole wynosi zero. Oba wzory mówią to samo innym językiem. Kiedy sięgać po który z nich, opisujemy we wpisie o tym, kiedy stosować twierdzenie sinusów, a kiedy cosinusów.
Przykład 1: Wyrażenie z sinusem i cosinusem 180°
0/4Treść: Oblicz wartość wyrażenia .
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
- Krok 1
Wartości dla kąta półpełnego
Z punktu na okręgu jednostkowym odczytujesz i .
- Krok 2
Sinus 150° przez wzór redukcyjny
Zapisujesz , więc .
- Krok 3
Podstawiasz i liczysz
.
Przykład 2: Iloczyn sinusów i sinus kąta półpełnego
0/4Treść: Wartość wyrażenia jest równa:
- A
- B
- C
- D
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
- Krok 1
Sinus 120° przez kąt ostry
.
- Krok 2
Iloczyn
.
- Krok 3
Dodajesz sinus kąta półpełnego
.
Wyrażenie jest równe . Kto wziął , dostał , czyli wynik spoza listy.
Przykład 3: Pole trójkąta z kątem rozwartym
0/4Treść: W trójkącie dwa boki mają długości i , a kąt między nimi ma miarę . Oblicz pole tego trójkąta.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
- Krok 1
Wzór na pole z sinusem
, gdzie to kąt między bokami i .
- Krok 2
Sinus kąta rozwartego
.
- Krok 3
Podstawiasz
. Gdyby kąt między tymi bokami miał , pole wyniosłoby , bo trójkąt byłby odcinkiem.
Przykład 4: Wyrażenie z kątami ostrymi, rozwartymi i półpełnym
0/4Treść: Oblicz wartość wyrażenia .
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
- Krok 1
Pierwszy iloczyn
, więc cały iloczyn jest równy , niezależnie od wartości cosinusa.
- Krok 2
Sinus 120°
.
- Krok 3
Cosinus 150°
.
- Krok 4
Składasz wynik
. Zero z sinusa kąta półpełnego skraca rachunek o połowę, a znak minus pochodzi z cosinusa kąta rozwartego.
Teraz ty
Spróbuj sam zadania tego samego typu z prawdziwego arkusza CKE: wyrażenie z sinusem kąta rozwartego, którego wynik zapisujesz jako sinus innego kąta.
Typowe błędy przy sin 180 stopni
Sin 180 a inne kąty specjalne
Kąt półpełny dobrze jest znać razem z sąsiadami, bo zadania lubią je zestawiać. Wszystkie odczytasz z czterech punktów na osiach okręgu jednostkowego:
- • i : punkt , więc sinus , cosinus ,
- •: punkt , więc sinus , cosinus ,
- •: punkt , więc sinus , cosinus ,
- •: punkt , więc sinus , cosinus .
Dzięki okresowości ta czwórka wystarcza dla dowolnie dużego kąta na osi. Na przykład , a . Sinus jest też funkcją nieparzystą, czyli , więc .
Kąty spoza tabeli sprowadzasz w dwóch ruchach: najpierw odejmujesz pełne obroty , potem wzorem redukcyjnym przechodzisz do kąta ostrego. Kąt to , a .
Jak sin 180 pojawia się w równaniach trygonometrycznych
Na rozszerzeniu fakt, że sinus zeruje się co , jest punktem startu w równaniach. Równanie ma rozwiązania , gdzie jest liczbą całkowitą. W przedziale to trzy liczby: , i .
Przykład: równanie daje , czyli . W przedziale to , i . Wystarczy pamiętać, że sinus zeruje się dokładnie w wielokrotnościach kąta półpełnego, i resztę robi algebra.
Ten sam wzór redukcyjny tłumaczy, dlaczego równanie ma w przedziale dwa rozwiązania, a nie jedno. Pierwsze to , które znasz z tabeli. Drugie to , bo . Uczniowie, którzy pamiętają tylko kąty ostre, gubią to drugie rozwiązanie i tracą punkt. Na podstawie ta sama pułapka wraca w zadaniach o trójkącie, w którym znasz sinus kąta, ale nie wiesz, czy kąt jest ostry, czy rozwarty: wtedy sprawdzasz oba warianty. Metody dla trudniejszych równań zebraliśmy we wpisie o tym, jak rozwiązać równanie trygonometryczne.
Co musisz umieć
- Podać , i bez zaglądania do tabeli.
- Uzasadnić wartość sinusa kąta półpełnego punktem na okręgu jednostkowym.
- Zamienić sinus kąta rozwartego na sinus kąta ostrego wzorem .
- Wyznaczyć znak cosinusa kąta rozwartego, gdy znasz jego sinus.
- Policzyć pole trójkąta albo równoległoboku z sinusem kąta rozwartego.
- Przeliczyć na radianów i z powrotem.
Poćwicz na zadaniach z bazy
Sprawdź na zadaniach CKE, czy wzór redukcyjny i znak funkcji w drugiej ćwiartce masz już w ręku.
- Matura prób. CKE mar 20262 pktKąt o mierze jest rozwarty oraz . Oblicz wartość wyrażenia . Zapisz obliczenia.
- Matura cze 20191 pktKąt oraz wiadomo, że . Wartość wyrażenia jest równa
- Matura prób. CKE gru 20241 pktKąt o mierze jest rozwarty oraz . Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Cosinus kąta o mierze jest równy
- Matura maj 20242 pktW kartezjańskim układzie wspórzędnych zaznaczono kąt o mierze taki, że oraz (zobacz rysunek). Uzupełnij zdanie. Wybierz dwie właściwe odpowiedzi spośród oznaczonych literami A-F i wpisz te litery w wykropkowanych miejscach. Prawdziwe są zależności: ............. oraz .............. .
Najczęstsze pytania
Ile wynosi sin 180 stopni?
Sinus 180 stopni wynosi dokładnie 0. Ramię kąta półpełnego leży na ujemnej półosi , punkt na okręgu jednostkowym to , a sinus to jego druga współrzędna.
Ile wynosi sin π?
, bo radianów to ten sam kąt co . Sinus zeruje się dla każdej wielokrotności : , , .
Czy sin 180 to to samo co sin 0?
Tak, obie wartości są równe 0, co wynika ze wzoru dla . Różnią się cosinusy tych kątów: , a .
Ile wynosi sin 360 stopni?
, bo kąt pełny wraca ramieniem na dodatnią półoś do punktu . Z kolei , a .
Czy sinus kąta rozwartego może być ujemny?
Nie, sinus każdego kąta z przedziału jest dodatni, bo punkt na ramieniu leży w drugiej ćwiartce nad osią . Ujemne są tam cosinus i tangens, a sinus spada do zera dopiero w .

