log100 = 2. Zapis to logarytm dziesiętny, czyli logarytm o podstawie 10, a pyta o wykładnik, do którego trzeba podnieść 10, żeby dostać 100. Ponieważ , wynik to dokładnie 2, bez kalkulatora i bez przybliżeń.


W skrócie
- , bo : logarytm to zawsze wykładnik potęgi, nie wynik dzielenia ani mnożenia.
- Gdy przy nie ma podstawy, podstawa wynosi 10, więc i to ta sama liczba.
- to inna liczba: ma podstawę i wynosi około .
- Logarytm o podstawie 100 z liczby 1000 wynosi , bo .
- Na maturze zwykle stoi w zadaniu zamkniętym obok innego logarytmu i daje wprost liczbę 2.
Co oznacza zapis log100
Logarytm odpowiada na jedno pytanie: do jakiej potęgi trzeba podnieść podstawę, żeby dostać daną liczbę. W zapisie liczba to podstawa, to liczba logarytmowana, a to wykładnik, którego szukasz. Definicja mówi wprost:
Wzór działa, gdy , i . Przy podstawą jest 10, liczbą logarytmowaną 100, więc pytanie brzmi: ile musi wynosić , żeby ? Liczysz potęgi dziesiątki po kolei: , . Trafienie jest przy wykładniku 2, więc .
Warto przeczytać ten zapis na głos, bo to od razu porządkuje głowę: „logarytm dziesiętny ze stu to taka liczba, do której podnoszę dziesięć, żeby wyszło sto”. Wszystkie zadania z działu logarytmy w bazie zadań maturalnych opierają się właśnie na tym zdaniu. Kto je rozumie, ten nie musi zapamiętywać wyników na pamięć, tylko odtwarza je w kilka sekund.
Ta sama definicja daje od razu dwie liczby, które przydają się w każdym zadaniu: , bo , oraz , bo . Logarytm z liczby ujemnej albo z zera nie istnieje, bo żadna potęga dziesiątki nie daje zera ani wyniku ujemnego.
Logarytm jako działanie odwrotne do potęgowania
Potęgowanie i logarytmowanie to para działań, które się nawzajem znoszą, podobnie jak mnożenie i dzielenie. Potęgowanie bierze wykładnik i daje liczbę: . Logarytm bierze liczbę i oddaje wykładnik: . Z tego wynikają dwie tożsamości, które działają dla każdej dozwolonej liczby:
Dla setki wyglądają tak: oraz . Pierwsza tożsamość mówi, że jeśli podniesiesz 10 do logarytmu z jakiejś liczby, wrócisz do tej liczby. Druga mówi, że logarytm dziesiętny z potęgi dziesiątki to sam wykładnik.
W zadaniach maturalnych tożsamość pojawia się w wyrażeniach w rodzaju albo . To drugie liczysz, zapisując : . Bez rozumienia, że logarytm odwraca potęgowanie, takie wyrażenie wygląda groźnie, a rachunek zajmuje dwie linijki.
Dlaczego podstawa wynosi 10, gdy jej nie napisano
W polskich podręcznikach i w zadaniach maturalnych zapis bez małej liczby u dołu oznacza logarytm dziesiętny, czyli . To umowa, a nie skrót myślowy autora zadania. Dlatego w zadaniu 3 z matury z maja 2013 stoi po prostu : pierwszy logarytm ma podstawę 10, drugi podstawę 2, i to widać tylko po zapisie.
Logarytm dziesiętny ma podstawę 10, bo nasz system liczbowy jest dziesiątkowy. Potęgi dziesiątki to liczby z jedynką i zerami: 10, 100, 1000, 10000. Ich logarytm dziesiętny to po prostu liczba zer, więc , a . Dzięki temu logarytm dziesiętny jest najłatwiejszy do policzenia w pamięci ze wszystkich logarytmów.
W starszych książkach i na niektórych kalkulatorach spotkasz też zapis . Oznacza dokładnie to samo co , czyli logarytm o podstawie 10. Na maturze zobaczysz jednak zapis , więc warto przyzwyczaić oko do niego.
Jak policzyć log100 bez kalkulatora
Na maturze z matematyki możesz mieć kalkulator prosty, linijkę, cyrkiel i tablice „Wybrane wzory matematyczne”. Co o logarytmach zawiera karta wzorów CKE, a czego w niej brakuje, sprawdź przed egzaminem. Kalkulator prosty nie ma funkcji logarytmu, więc logarytmy z zadań liczysz sam. Na szczęście CKE dobiera liczby tak, żeby wychodziły ładne wyniki. Metoda zawsze jest ta sama i ma trzy kroki.
- 1.Zapisz liczbę logarytmowaną jako potęgę podstawy: .
- 2.Podstaw do logarytmu: .
- 3.Odczytaj wykładnik: .
Ten sam schemat działa dla każdej liczby, którą da się zapisać jako potęgę dziesiątki. Ułamki dziesiętne też są potęgami dziesiątki, tylko z wykładnikiem ujemnym:
Pierwiastki to potęgi o wykładniku wymiernym:
Połączenie obu pomysłów daje na przykład . Jeśli liczby nie da się zapisać jako potęgi dziesiątki, na przykład , to w zadaniu prawie zawsze stoi obok druga liczba, z którą się ona dopełnia. Przykład: . Więcej takich trików z innymi podstawami znajdziesz w poradniku jak obliczyć logarytm krok po kroku.
Logarytmy dziesiętne potęg dziesiątki: tabela
Tabela pokazuje wzorzec: każde przesunięcie przecinka o jedno miejsce w prawo zwiększa logarytm dziesiętny o 1, a przesunięcie w lewo zmniejsza go o 1.
| Liczba | Zapis jako potęga 10 | |
|---|---|---|
Z tabeli od razu widać też, gdzie leżą logarytmy liczb pomiędzy. Liczba 50 leży między 10 a 100, więc leży między 1 a 2 (dokładniej to około ). Liczba 500 leży między 100 a 1000, więc jest między 2 a 3. To szacowanie przydaje się w zadaniach, w których trzeba porównać dwa logarytmy albo sprawdzić, czy odpowiedź ma sens.
Druga obserwacja z tabeli: logarytm dziesiętny liczby z przedziału jest ujemny, liczby 1 jest zerem, a liczby większej od 1 jest dodatni. To wynika z tego, że funkcja jest rosnąca. Jej wykres i własności omawia wpis o funkcji logarytmicznej i jej monotoniczności.
Logarytmy dziesiętne liczb 2, 3 i 5
Nie każda liczba jest potęgą dziesiątki, ale prawie każdą liczbę z zadań da się rozłożyć na czynniki 2, 3, 5 i 10. Dlatego warto znać trzy przybliżenia:
Na maturze tych liczb nie musisz pamiętać, bo zadania zamknięte wymagają dokładnych wyników. Przydają się jednak do szybkiego sprawdzenia, czy odpowiedź ma sens. Najważniejsza zależność między nimi jest dokładna, a nie przybliżona:
Z tej jednej równości wynika, że . Ta zależność wraca w wielu zadaniach z wyrażeniem typu „wyraź za pomocą ”. Z trzech przybliżeń zbudujesz też logarytmy innych liczb:
- •;
- •;
- •;
- •;
- •.
Zwróć uwagę na dwa ostatnie wiersze: i . Przybliżenia sumują się dokładnie do , bo i . Na tym właśnie polega większość zadań zamkniętych z logarytmami dziesiętnymi.
log100 a ln100: czym się różnią
Obie liczby to logarytmy ze 100, ale o innej podstawie. ma podstawę 10, a ma podstawę , czyli liczbę Eulera, w przybliżeniu . Logarytm naturalny odpowiada więc na pytanie: do jakiej potęgi podnieść , żeby dostać 100?
Wynik jest większy, bo podstawa jest mniejsza od 10: mniejszą liczbę trzeba podnieść do wyższej potęgi, żeby dojść do tej samej setki. Związek między nimi daje wzór na zmianę podstawy:
Na maturze podstawowej logarytm naturalny się nie pojawia. Jeśli więc w wyszukiwarce albo na kalkulatorze widzisz dwa przyciski, „log” i „ln”, to do zadań maturalnych z logarytmów dziesiętnych potrzebny jest tylko pierwszy.
Logarytm o innej podstawie: log o podstawie 100 z 1000 i inne
Gdy podstawa nie jest dziesiątką, metoda się nie zmienia: zapisujesz obie liczby jako potęgi tej samej liczby. Weźmy . Pytanie brzmi: do jakiej potęgi podnieść 100, żeby dostać 1000?
Obie liczby są potęgami dziesiątki: i . Szukasz , dla którego:
Skoro podstawy są równe, to wykładniki też: , więc . Wynik to . Sprawdzenie: .
Ten sam rachunek daje kilka par, które warto zobaczyć obok siebie:
- •, a , bo . Zamiana podstawy z liczbą logarytmowaną odwraca wynik.
- •, bo .
- •, bo każda dozwolona podstawa w potędze zerowej daje 1.
- • nie jest liczbą całkowitą, bo 100 nie jest potęgą dwójki (, ), więc wynik leży między 6 a 7.
Ostatni punkt pokazuje, dlaczego podstawa ma znaczenie. W zadaniu 10 z matury z sierpnia 2013 trzeba policzyć . Kto potraktuje jak , dostanie zły wynik. Poprawnie łączysz oba logarytmy wzorem na różnicę: .
Wzory
Liczba 100 jest wygodna, bo rozkłada się na wiele sposobów: , , , . Każdy z tych rozkładów to inny wzór na logarytmach, a wszystkie prowadzą do wyniku 2. Znajdziesz je w tablicach „Wybrane wzory matematyczne” i obowiązują dla każdej dozwolonej podstawy.
Logarytm iloczynu:
Logarytm ilorazu:
Logarytm potęgi:
Zamiana podstawy logarytmu:
Na liczbie 100 każdy z nich wygląda tak:
- •iloczyn: ;
- •iloraz: ;
- •potęga: ;
- •potęga od drugiej strony: .
Pełny zestaw własności, z warunkami, kiedy wolno ich używać, zebraliśmy we wpisie o wzorach i własnościach logarytmów na maturze.
Jak rozpoznać w zadaniu, że wynik to log100
Autorzy zadań lubią liczbę 100, bo daje ładny wynik 2, a takie wyrażenie to jedno z typowych łatwych zadań za 1 punkt. Zanim zaczniesz liczyć, sprawdź, czy liczby pod logarytmami nie układają się w setkę. Najczęstsze pary to:
- •iloczyn : wyrażenia albo ;
- •iloczyn : wyrażenie ;
- •iloczyn : wyrażenie ;
- •iloraz albo : wyrażenia albo ;
- •potęga : wyrażenie , które też równa się 2.
Gdy przed logarytmem stoi współczynnik, najpierw wciągnij go do wykładnika wzorem na logarytm potęgi: . Dopiero potem łącz logarytmy w jeden. Ta kolejność chroni przed błędem, w którym ktoś mnoży współczynnik przez liczbę pod logarytmem ().
Jeśli po połączeniu pod logarytmem nie wychodzi potęga dziesiątki, sprawdź jeszcze raz znaki i współczynniki. W zadaniu zamkniętym z logarytmami dziesiętnymi wynik prawie zawsze jest liczbą całkowitą albo prostym ułamkiem.
Przykład 1: logarytm dziesiętny i logarytm o podstawie 3
Treść: Liczba jest równa:
- A
- B
- C
- D
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
- Krok 1
Policz pierwszy logarytm
Podstawa nie jest napisana, więc wynosi 10. Ponieważ , to .
- Krok 2
Policz drugi logarytm
Podstawa wynosi 3, a , więc .
- Krok 3
Dodaj wyniki
Logarytmów o różnych podstawach nie łączysz wzorem na sumę, tylko liczysz każdy osobno i dodajesz liczby.
Wartość wyrażenia to 4. Odpowiedź B to typowy błąd: wzór wymaga tej samej podstawy, a tu podstawy to 10 i 3.
Teraz ty
Spróbuj sam tego samego typu zadania z prawdziwego arkusza CKE: logarytm dziesiętny ze 100 i logarytm o innej podstawie w jednym wyrażeniu.
Przykład 2: suma logarytmów dziesiętnych, która daje 100
0/4Treść: Liczba jest równa:
- A
- B
- C
- D
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
- Krok 1
Połącz logarytmy o tej samej podstawie
i mają podstawę 10, więc łączysz je wzorem na logarytm iloczynu.
- Krok 2
Policz logarytm o podstawie 2
, więc .
- Krok 3
Odejmij
.
Wartość wyrażenia to .
Przykład 3: logarytm o podstawie 100
0/4Treść: Liczba jest równa:
- A
- B
- C
- D
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
- Krok 1
Zapisz obie liczby jako potęgi dziesiątki
i .
- Krok 2
Ułóż równanie z definicji
Szukasz , dla którego , czyli .
- Krok 3
Porównaj wykładniki
, więc .
. Odpowiedź C to wynik dla odwrotnego pytania, czyli .
Przykład 4: logarytm z logarytmu
0/4Treść: Liczba jest równa:
- A
- B
- C
- D
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
- Krok 1
Policz wnętrze nawiasu
i , więc w nawiasie stoi . To samo daje wzór na iloraz: .
- Krok 2
Policz logarytm zewnętrzny
Zostaje , a , więc .
Wartość wyrażenia to 1. Odpowiedź D bierze się z odjęcia liczb pod logarytmami, czego wzory na logarytmach nie pozwalają robić.
Przykład 5: iloraz dwóch logarytmów ze 100 i z 10
0/4Treść: Liczba jest równa:
- A
- B
- C
- D
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
- Krok 1
Policz licznik
, bo .
- Krok 2
Policz mianownik
pyta, do jakiej potęgi podnieść 100, żeby dostać 10. Ponieważ , to .
- Krok 3
Podziel
Dzielenie przez to mnożenie przez 2.
Wartość wyrażenia to 4. Odpowiedź A wychodzi, gdy ktoś uzna, że oba logarytmy są równe, bo stoją w nich te same liczby 10 i 100.
Jak sprawdzić wynik logarytmu w kilka sekund
Każdy wynik logarytmu sprawdzisz jednym potęgowaniem. Jeśli wyszło ci , policz i zobacz, czy dostajesz . Przy sprawdzenie to , czyli wszystko się zgadza. Przy sprawdzenie to .
Drugi szybki test to znak wyniku. Logarytm o podstawie większej od 1 z liczby większej od 1 jest dodatni, a z liczby z przedziału ujemny. Jeśli więc liczysz i wychodzi ci liczba dodatnia, gdzieś zgubiłeś minus. Trzeci test to rząd wielkości z tabeli wyżej: musi leżeć między 2 a 3, więc wynik 5 albo 50 odpada od razu, bez liczenia.
Typowe błędy przy log100
Większość błędów przy nie wynika z trudnego rachunku, tylko z mylenia zapisu. Oto te, które najczęściej kosztują punkt w zadaniu zamkniętym. Błędy z innych działów zebraliśmy w zestawieniu najczęstszych błędów na maturze z matematyki.
Wszystkie te błędy łączy jedno: ktoś liczy „na oko” zamiast wrócić do definicji. Gdy wynik budzi wątpliwość, zadaj sobie pytanie z definicji: do jakiej potęgi podnoszę podstawę, żeby dostać liczbę pod logarytmem? Jeśli odpowiedź się nie zgadza z wynikiem, to wynik jest zły.
Do czego przydaje się log100 w zadaniach
to punkt odniesienia, od którego szacujesz inne logarytmy. Kilka zastosowań, które pojawiają się w zadaniach:
- •Liczba cyfr. Liczba trzycyfrowa leży między 100 a 1000, więc jej logarytm dziesiętny leży między 2 a 3. Ogólnie: jeśli liczba naturalna ma cyfr, to jej logarytm dziesiętny jest w przedziale .
- •Porównywanie liczb. , bo funkcja jest rosnąca. To wystarcza, żeby rozstrzygnąć, która z dwóch liczb jest większa, bez liczenia ich dokładnie.
- •Rozkład na czynniki. . Każdą liczbę postaci „liczba razy 100” rozkładasz tak samo.
- •Skale logarytmiczne. W zadaniu 31 z matury z maja 2016 siłę trzęsienia ziemi opisuje wzór . Wzrost amplitudy stukrotny zwiększa wynik dokładnie o . Całe zadanie rozpisujemy we wpisie o skali Richtera i wzorze z logarytmem.
Kiedy logarytm trafia do równania, na przykład , definicja działa w drugą stronę: . Takie zadania omawia wpis jak rozwiązać równanie logarytmiczne.
Co musisz umieć
- Odczytać jako logarytm o podstawie 10 i podać wynik 2 z definicji .
- Policzyć logarytm dziesiętny z każdej potęgi dziesiątki, także z ułamka dziesiętnego i z pierwiastka.
- Odróżnić od , od i od .
- Połączyć dwa logarytmy o tej samej podstawie wzorem na sumę albo różnicę, tak żeby pod logarytmem wyszło 100.
- Policzyć logarytm o podstawie 100 przez sprowadzenie obu liczb do potęg dziesiątki.
Poćwicz na zadaniach z bazy
Każde z tych zadań sprowadza się do logarytmu dziesiętnego albo do łączenia logarytmów o tej samej podstawie. Zacznij od pierwszego i sprawdź rozwiązanie dopiero po własnej próbie.
Przy każdym zadaniu najpierw zapisz, jaką podstawę ma każdy logarytm, bo w części z nich obok siebie stoją podstawy 10 i 2. Potem poszukaj iloczynu albo ilorazu, który pod logarytmem daje potęgę podstawy. Jeśli utkniesz, wróć do sekcji o rozpoznawaniu setki w zadaniu i do tabeli potęg dziesiątki. Gdy wszystkie pójdą gładko, przejdź do większego zestawu zadań CKE z logarytmów z rozwiązaniami, gdzie są też logarytmy o podstawach 3, 5 i .
- Matura prób. kwi 20151 pktLiczba jest równa
- Matura sie 20201 pktLiczba jest równa
- Matura cze 20221 pktLiczba dwukrotnie większa od jest równa
- Matura sie 20131 pktLiczba jest równa
- Matura maj 20162 pktSkala Richtera służy do określania siły trzęsień ziemi. Siła ta opisana jest wzorem , gdzie oznacza amplitudę trzęsienia wyrażoną w centymetrach, cm jest stałą, nazywaną amplitudą wzorcową. 5 maja 2014 roku w Tajlandii miało miejsce trzęsienie ziemi o sile w skali Richtera. Oblicz amplitudę trzęsienia ziemi w Tajlandii i rozstrzygnij, czy jest ona większa, czy – mniejsza od cm.
Najczęstsze pytania
Ile wynosi log 100?
. Zapis bez podstawy oznacza logarytm dziesiętny, a 10 podniesione do potęgi 2 daje 100, więc szukany wykładnik to 2. Wynik jest dokładny, to nie przybliżenie.
Jaka jest podstawa logarytmu, gdy jej nie napisano?
Podstawa wynosi 10. Zapis bez małej liczby u dołu to logarytm dziesiętny, czyli . Inną podstawę zadanie zawsze zapisuje wprost, na przykład albo .
Czym różni się log 100 od ln 100?
ma podstawę 10 i wynosi 2. to logarytm naturalny o podstawie i wynosi około . Na maturze podstawowej pojawia się tylko logarytm dziesiętny i logarytmy o podanych podstawach, logarytmu naturalnego tam nie ma.
Ile wynosi logarytm o podstawie 100 z 1000?
. Zapisujesz obie liczby jako potęgi dziesiątki: daje , więc i . Sprawdzenie: .
Jak liczyć logarytmy bez kalkulatora na maturze?
Zapisz liczbę pod logarytmem jako potęgę podstawy i odczytaj wykładnik, na przykład . Gdy liczba nie jest potęgą podstawy, połącz ją z drugim logarytmem o tej samej podstawie wzorem na sumę albo różnicę, tak jak . Zadania maturalne są ułożone tak, że wynik wychodzi bez przybliżeń.

