Przejdź do treści

Zadania CKE - potęgi i pierwiastki z rozwiązaniami krok po kroku

Zadania CKE z potęg i pierwiastków z rozwiązaniami krok po kroku. Wzory, typy zadań i sześć rozwiązanych zadań ze zbiorów zadań CKE.

Opublikowano: · zaktualizowano · 5 min czytania

Potęgi i pierwiastki to dział, który na maturze pojawia się zawsze i prawie zawsze daje łatwe punkty, pod warunkiem że znasz reguły działań. To też dział, który wraca w innych zadaniach: w funkcji wykładniczej, logarytmach czy przy upraszczaniu wyrażeń w geometrii. Dlatego warto mieć go opanowany do automatu. Na sprawnamatura.pl masz 157 zadań z tego działu z rozwiązaniami krok po kroku. Ta strona to przewodnik po nich: pokazuje typy zadań, wzory i sześć rozwiązanych zadań ze zbiorów zadań CKE.

Co musisz znać przed zadaniami

Cała zabawa opiera się na kilku wzorach. Bez nich ani rusz:

am⋅an=am+n,aman=am−n,(am)n=amna^m \cdot a^n = a^{m+n}, \quad \frac{a^m}{a^n} = a^{m-n}, \quad (a^m)^n = a^{mn} a−n=1an,amn=amn,a0=1a^{-n} = \frac{1}{a^n}, \quad a^{\frac{m}{n}} = \sqrt[n]{a^m}, \quad a^0 = 1

Do tego pierwiastki: an⋅bn=abn\sqrt[n]{a}\cdot\sqrt[n]{b}=\sqrt[n]{ab} oraz amn=amn\sqrt[n]{a^m}=a^{\frac{m}{n}}. Wszystkie te wzory masz na karcie wzorów CKE, ale na egzaminie nie ma czasu szukać, więc lepiej znać je z głowy. Solidne podstawy z liczb znajdziesz w przewodniku o liczbach rzeczywistych.

Jakie typy zadań spotkasz

W bazie CKE zadania z potęg i pierwiastków dzielą się na kilka powtarzalnych typów. Oto one wraz z tym, czego wymagają:

Typ zadaniaCo trzeba zrobićPunkty
Obliczenie wartości wyrażeniaSprowadzić do wspólnej podstawy i dodać wykładniki1
Odwrotność lub przekształcenieZapisać liczbę jako potęgę i odwrócić wykładnik1
Porównanie potęgSprowadzić do tej samej podstawy i porównać wykładniki1
Usuwanie niewymiernościPomnożyć przez sprzężenie mianownika1-2
Dowód podzielności lub nierównościWyłączyć wspólny czynnik z potęg2-5

Z 157 zadań w bazie aż 128 to zadania zamknięte, czyli najszybsze punkty na egzaminie, a 29 to zadania otwarte, w tym dowody. Poniżej rozwiązujemy po jednym z najważniejszych typów.

Rozwiązane zadania krok po kroku

Zadanie 1 - wspólna podstawa potęg (zestaw zadań treningowych CKE, 1 pkt) ↗

Liczba 330⋅9903^{30}\cdot 9^{90} jest równa:
  • A32103^{210}
  • B33003^{300}
  • C91209^{120}
  • D27270027^{2700}

Pokaż rozwiązanie krok po kroku

Rozwiązanie:

Klucz to wspólna podstawa. Zapisujemy 9=329=3^2, więc 990=(32)90=31809^{90}=(3^2)^{90}=3^{180}. Teraz mnożymy potęgi o tej samej podstawie, dodając wykładniki: 330⋅3180=32103^{30}\cdot 3^{180}=3^{210}. Gdy widzisz różne podstawy będące potęgami tej samej liczby, zawsze sprowadzaj do wspólnej podstawy. Odpowiedź C to pułapka: 9120=32409^{120}=3^{240}, a nie 32103^{210}.

Odpowiedź: A

32103^{210}

Rozwiąż to zadanie na Sprawnej Maturze

Zadanie 2 - pierwiastek jako potęga (zestaw zadań treningowych CKE, 1 pkt) ↗

Liczba 383⋅9233^{\frac{8}{3}}\cdot \sqrt[3]{9^2} jest równa:
  • A333^3
  • B33293^{\frac{32}{9}}
  • C343^4
  • D353^5

Pokaż rozwiązanie krok po kroku

Rozwiązanie:

Zamieniamy pierwiastek na potęgę o wykładniku ułamkowym: 923=(92)13=(34)13=343\sqrt[3]{9^2}=(9^2)^{\frac{1}{3}}=(3^4)^{\frac{1}{3}}=3^{\frac{4}{3}}. Mnożymy: 383⋅343=3123=343^{\frac{8}{3}}\cdot 3^{\frac{4}{3}}=3^{\frac{12}{3}}=3^4. Pierwiastki to po prostu potęgi o wykładniku ułamkowym i to jest najważniejsza intuicja w tym dziale.

Odpowiedź: C

343^4

Rozwiąż to zadanie na Sprawnej Maturze

Zadanie 3 - iloczyn pierwiastków trzeciego stopnia (zbiór zadań CKE 2015-2023, 1 pkt) ↗

Wartość wyrażenia 43⋅−163−8\frac{\sqrt[3]{4}\cdot \sqrt[3]{-16}}{-8} jest równa
  • A2132^{\frac{1}{3}}
  • B2122^{\frac{1}{2}}
  • C2−12^{-1}
  • D2−22^{-2}

Pokaż rozwiązanie krok po kroku

Rozwiązanie:

Korzystamy ze wzoru na iloczyn pierwiastków tego samego stopnia: 43⋅−163=4⋅(−16)3=−643=−4\sqrt[3]{4}\cdot\sqrt[3]{-16}=\sqrt[3]{4\cdot(-16)}=\sqrt[3]{-64}=-4. Teraz dzielimy: −4−8=12=2−1\frac{-4}{-8}=\frac{1}{2}=2^{-1}. Cały trik polega na tym, żeby zamiast liczyć każdy pierwiastek osobno, połączyć je pod jednym pierwiastkiem.

Odpowiedź: C

2−12^{-1}

Rozwiąż to zadanie na Sprawnej Maturze

Zadanie 4 - odwrotność liczby (zbiór zadań CKE 2015-2023, 1 pkt) ↗

Odwrotnością liczby 22⋅(18)−432\sqrt{2}\cdot \left(\frac{1}{8}\right)^{-\frac{4}{3}} jest liczba
  • A−2112-2^{\frac{11}{2}}
  • B−2−112-2^{-\frac{11}{2}}
  • C2−1122^{-\frac{11}{2}}
  • D21122^{\frac{11}{2}}

Pokaż rozwiązanie krok po kroku

Rozwiązanie:

Najpierw upraszczamy drugi czynnik: (18)−43=843=(23)43=24=16\left(\frac{1}{8}\right)^{-\frac{4}{3}}=8^{\frac{4}{3}}=(2^3)^{\frac{4}{3}}=2^4=16. Pierwszy czynnik zapisujemy jako potęgę dwójki: 22=21⋅212=2322\sqrt{2}=2^1\cdot 2^{\frac{1}{2}}=2^{\frac{3}{2}}. Mnożymy: 232⋅24=21122^{\frac{3}{2}}\cdot 2^4=2^{\frac{11}{2}}. Odwrotność liczby to ta liczba w potędze minus jeden: (2112)−1=2−112=1322=264\left(2^{\frac{11}{2}}\right)^{-1}=2^{-\frac{11}{2}}=\frac{1}{32\sqrt{2}}=\frac{\sqrt{2}}{64}.

Odpowiedź: C

2−1122^{-\frac{11}{2}}

Rozwiąż to zadanie na Sprawnej Maturze

Zadanie 7 - dowód podzielności przez 37 (zbiór zadań CKE 2025, otwarte, 2 pkt) ↗

Udowodnij, że liczba 345+922+27143^{45}+9^{22}+27^{14} jest podzielna przez 3737.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku

Rozwiązanie:

Sprowadzamy wszystko do podstawy 3: 922=(32)22=3449^{22}=(3^2)^{22}=3^{44} oraz 2714=(33)14=34227^{14}=(3^3)^{14}=3^{42}. Mamy więc sumę 345+344+3423^{45}+3^{44}+3^{42}. Wyłączamy najmniejszą potęgę, czyli 3423^{42}:

345+344+342=342(33+32+1)=342(27+9+1)=342⋅373^{45}+3^{44}+3^{42}=3^{42}\left(3^3+3^2+1\right)=3^{42}\left(27+9+1\right)=3^{42}\cdot 37

Skoro liczba jest iloczynem 3423^{42} i 37, to dzieli się przez 37. Koniec dowodu. W zadaniach dowodowych z potęg prawie zawsze chodzi o wyłączenie wspólnego czynnika - to schemat, który warto zapamiętać.

Odpowiedź:

345+922+2714=342⋅373^{45}+9^{22}+27^{14}=3^{42}\cdot 37, więc liczba jest podzielna przez 37.

Rozwiąż to zadanie na Sprawnej Maturze

Zadanie 14 - wyrażenie z pierwiastkami i sprzężeniem (zbiór zadań CKE 2025, otwarte, 2 pkt) ↗

CKE 2025 PPZadanie 14Potęgi i pierwiastki2 pktOtwarte
Dane są liczby a=5−2a=\sqrt{5}-2 oraz b=5+2b=\sqrt{5}+2. Oblicz wartość wyrażenia a⋅ba+b:a−ba−b\frac{a\cdot b}{\sqrt{a}+\sqrt{b}} : \frac{\sqrt{a}-\sqrt{b}}{a-b} dla podanych aa i bb.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku

Rozwiązanie:

Najpierw dwie szybkie wartości. Ze wzoru na różnicę kwadratów a⋅b=(5−2)(5+2)=5−4=1a\cdot b=(\sqrt{5}-2)(\sqrt{5}+2)=5-4=1, a różnica to a−b=(5−2)−(5+2)=−4a-b=(\sqrt{5}-2)-(\sqrt{5}+2)=-4. Obie liczby są dodatnie, bo 5>2\sqrt{5}>2, więc a\sqrt{a} i b\sqrt{b} istnieją.

Dzielenie zamieniamy na mnożenie przez odwrotność:

a⋅ba+b⋅a−ba−b=a⋅b⋅(a−b)(a+b)(a−b)\frac{a\cdot b}{\sqrt{a}+\sqrt{b}}\cdot\frac{a-b}{\sqrt{a}-\sqrt{b}}=\frac{a\cdot b\cdot(a-b)}{(\sqrt{a}+\sqrt{b})(\sqrt{a}-\sqrt{b})}

W mianowniku znowu stoi różnica kwadratów: (a+b)(a−b)=a−b=−4(\sqrt{a}+\sqrt{b})(\sqrt{a}-\sqrt{b})=a-b=-4. Po skróceniu przez a−ba-b zostaje a⋅b=1a\cdot b=1. Nie trzeba liczyć 5−2\sqrt{\sqrt{5}-2}: całą robotę wykonuje wzór na różnicę kwadratów, użyty dwa razy.

Odpowiedź:

11

Rozwiąż to zadanie na Sprawnej Maturze

Typowe pułapki

Pierwsza: mylenie a−na^{-n} z liczbą ujemną. Ujemny wykładnik oznacza odwrotność, nie znak minus. 2−3=182^{-3}=\frac{1}{8}, a nie −8-8.

Druga: błędne dodawanie wykładników przy różnych podstawach. 23⋅322^3\cdot 3^2 to nie 656^5. Wzór na dodawanie wykładników działa tylko przy tej samej podstawie.

Trzecia: zapominanie, że a2=∣a∣\sqrt{a^2}=|a|, a nie zawsze aa. Na maturze ta wartość bezwzględna potrafi zdecydować o punkcie.

Czwarta: gubienie się w ułamkowych wykładnikach. Zamień każdy pierwiastek na potęgę od razu na początku, a rachunki staną się czystym dodawaniem ułamków.

Gdzie ćwiczyć więcej

Sześć przykładów to za mało, żeby wbić schematy do głowy. W bazie czeka na ciebie 157 zadań z tego działu, od jednopunktowych zamkniętych po dowody za 5 punktów. Wejdź na przewodnik po dziale potęgi i pierwiastki i rozwiązuj zadanie po zadaniu, a po każdym sprawdzaj rozwiązanie krok po kroku. Jeśli wolisz losową kolejność, włącz tryb losowych zadań i licz, aż reguły wejdą w krew. Postępy w tym dziale podejrzysz w panelu postępów.

Gdy potęgi masz już opanowane, naturalnym kolejnym krokiem są funkcja wykładnicza i logarytmy, bo oba działy stoją dokładnie na tych samych wzorach. A jeśli dopiero układasz plan nauki na cały rok, zerknij do przewodnika jak zacząć przygotowania do matury z matematyki 2027.

FAQ

Czy potęgi i pierwiastki są trudne na maturze?

Nie, to jeden z łatwiejszych działów i źródło pewnych punktów, jeśli znasz wzory działań. Trudność pojawia się dopiero w zadaniach dowodowych.

Ile zadań z tego działu jest na maturze?

Zwykle od jednego do kilku zadań zamkniętych bezpośrednio o potęgach i pierwiastkach, ale wzory wykorzystasz w wielu innych zadaniach, więc realny wpływ jest większy.

Czy wzory trzeba znać na pamięć?

Część jest na karcie wzorów, ale działania na potęgach musisz mieć w głowie, bo na egzaminie nie ma czasu na ich wyszukiwanie.

Gdzie znajdę więcej zadań z rozwiązaniami?

Cała baza CKE jest dostępna w dziale potęgi i pierwiastki, a zadania zamknięte i przewodniki są za darmo; pełne rozwiązania wszystkich zadań otwiera abonament Premium.

Następny krok Losuj kolejne zadanie

Kategoria: Potęgi i pierwiastki

Zobacz wszystkie

Przestań szukać, zacznij ćwiczyć

Prawdziwe zadania z matur CKE z rozwiązaniami krok po kroku. Zacznij od działu, o którym właśnie czytasz.

Ćwicz dział Potęgi i pierwiastki

177 zadań CKE z rozwiązaniami

Ćwicz w aplikacji Sprawna Matura

Te same zadania CKE z rozwiązaniami, brudnopis i kalkulator, także offline.

Pobierz z App StorePobierz z Google Play

Niezbędne pliki cookie utrzymują logowanie i ustawienia. Za Twoją zgodą używamy też analitycznych (PostHog) i reklamowych (Meta, Google Ads), żeby wiedzieć, które kampanie działają. Bez zgody liczymy wizyty anonimowo, bez plików cookie. Wybór zmienisz w każdej chwili. Polityka prywatności