Potęgi i pierwiastki to dział, który na maturze pojawia się zawsze i prawie zawsze daje łatwe punkty, pod warunkiem że znasz reguły działań. To też dział, który wraca w innych zadaniach: w funkcji wykładniczej, logarytmach czy przy upraszczaniu wyrażeń w geometrii. Dlatego warto mieć go opanowany do automatu. Na sprawnamatura.pl masz 157 zadań z tego działu z rozwiązaniami krok po kroku. Ta strona to przewodnik po nich: pokazuje typy zadań, wzory i sześć rozwiązanych zadań ze zbiorów zadań CKE.


Co musisz znać przed zadaniami
Cała zabawa opiera się na kilku wzorach. Bez nich ani rusz:
Do tego pierwiastki: oraz . Wszystkie te wzory masz na karcie wzorów CKE, ale na egzaminie nie ma czasu szukać, więc lepiej znać je z głowy. Solidne podstawy z liczb znajdziesz w przewodniku o liczbach rzeczywistych.
Jakie typy zadań spotkasz
W bazie CKE zadania z potęg i pierwiastków dzielą się na kilka powtarzalnych typów. Oto one wraz z tym, czego wymagają:
| Typ zadania | Co trzeba zrobić | Punkty |
|---|---|---|
| Obliczenie wartości wyrażenia | Sprowadzić do wspólnej podstawy i dodać wykładniki | 1 |
| Odwrotność lub przekształcenie | Zapisać liczbę jako potęgę i odwrócić wykładnik | 1 |
| Porównanie potęg | Sprowadzić do tej samej podstawy i porównać wykładniki | 1 |
| Usuwanie niewymierności | Pomnożyć przez sprzężenie mianownika | 1-2 |
| Dowód podzielności lub nierówności | Wyłączyć wspólny czynnik z potęg | 2-5 |
Z 157 zadań w bazie aż 128 to zadania zamknięte, czyli najszybsze punkty na egzaminie, a 29 to zadania otwarte, w tym dowody. Poniżej rozwiązujemy po jednym z najważniejszych typów.
Rozwiązane zadania krok po kroku
Zadanie 1 - wspólna podstawa potęg (zestaw zadań treningowych CKE, 1 pkt) ↗
- A
- B
- C
- D
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Rozwiązanie:
Klucz to wspólna podstawa. Zapisujemy , więc . Teraz mnożymy potęgi o tej samej podstawie, dodając wykładniki: . Gdy widzisz różne podstawy będące potęgami tej samej liczby, zawsze sprowadzaj do wspólnej podstawy. Odpowiedź C to pułapka: , a nie .
Zadanie 2 - pierwiastek jako potęga (zestaw zadań treningowych CKE, 1 pkt) ↗
- A
- B
- C
- D
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Rozwiązanie:
Zamieniamy pierwiastek na potęgę o wykładniku ułamkowym: . Mnożymy: . Pierwiastki to po prostu potęgi o wykładniku ułamkowym i to jest najważniejsza intuicja w tym dziale.
Zadanie 3 - iloczyn pierwiastków trzeciego stopnia (zbiór zadań CKE 2015-2023, 1 pkt) ↗
- A
- B
- C
- D
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Rozwiązanie:
Korzystamy ze wzoru na iloczyn pierwiastków tego samego stopnia: . Teraz dzielimy: . Cały trik polega na tym, żeby zamiast liczyć każdy pierwiastek osobno, połączyć je pod jednym pierwiastkiem.
Zadanie 4 - odwrotność liczby (zbiór zadań CKE 2015-2023, 1 pkt) ↗
- A
- B
- C
- D
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Rozwiązanie:
Najpierw upraszczamy drugi czynnik: . Pierwszy czynnik zapisujemy jako potęgę dwójki: . Mnożymy: . Odwrotność liczby to ta liczba w potędze minus jeden: .
Zadanie 7 - dowód podzielności przez 37 (zbiór zadań CKE 2025, otwarte, 2 pkt) ↗
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Rozwiązanie:
Sprowadzamy wszystko do podstawy 3: oraz . Mamy więc sumę . Wyłączamy najmniejszą potęgę, czyli :
Skoro liczba jest iloczynem i 37, to dzieli się przez 37. Koniec dowodu. W zadaniach dowodowych z potęg prawie zawsze chodzi o wyłączenie wspólnego czynnika - to schemat, który warto zapamiętać.
, więc liczba jest podzielna przez 37.
Zadanie 14 - wyrażenie z pierwiastkami i sprzężeniem (zbiór zadań CKE 2025, otwarte, 2 pkt) ↗
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Rozwiązanie:
Najpierw dwie szybkie wartości. Ze wzoru na różnicę kwadratów , a różnica to . Obie liczby są dodatnie, bo , więc i istnieją.
Dzielenie zamieniamy na mnożenie przez odwrotność:
W mianowniku znowu stoi różnica kwadratów: . Po skróceniu przez zostaje . Nie trzeba liczyć : całą robotę wykonuje wzór na różnicę kwadratów, użyty dwa razy.
Typowe pułapki
Pierwsza: mylenie z liczbą ujemną. Ujemny wykładnik oznacza odwrotność, nie znak minus. , a nie .
Druga: błędne dodawanie wykładników przy różnych podstawach. to nie . Wzór na dodawanie wykładników działa tylko przy tej samej podstawie.
Trzecia: zapominanie, że , a nie zawsze . Na maturze ta wartość bezwzględna potrafi zdecydować o punkcie.
Czwarta: gubienie się w ułamkowych wykładnikach. Zamień każdy pierwiastek na potęgę od razu na początku, a rachunki staną się czystym dodawaniem ułamków.
Gdzie ćwiczyć więcej
Sześć przykładów to za mało, żeby wbić schematy do głowy. W bazie czeka na ciebie 157 zadań z tego działu, od jednopunktowych zamkniętych po dowody za 5 punktów. Wejdź na przewodnik po dziale potęgi i pierwiastki i rozwiązuj zadanie po zadaniu, a po każdym sprawdzaj rozwiązanie krok po kroku. Jeśli wolisz losową kolejność, włącz tryb losowych zadań i licz, aż reguły wejdą w krew. Postępy w tym dziale podejrzysz w panelu postępów.
Gdy potęgi masz już opanowane, naturalnym kolejnym krokiem są funkcja wykładnicza i logarytmy, bo oba działy stoją dokładnie na tych samych wzorach. A jeśli dopiero układasz plan nauki na cały rok, zerknij do przewodnika jak zacząć przygotowania do matury z matematyki 2027.
FAQ
Czy potęgi i pierwiastki są trudne na maturze?
Nie, to jeden z łatwiejszych działów i źródło pewnych punktów, jeśli znasz wzory działań. Trudność pojawia się dopiero w zadaniach dowodowych.
Ile zadań z tego działu jest na maturze?
Zwykle od jednego do kilku zadań zamkniętych bezpośrednio o potęgach i pierwiastkach, ale wzory wykorzystasz w wielu innych zadaniach, więc realny wpływ jest większy.
Czy wzory trzeba znać na pamięć?
Część jest na karcie wzorów, ale działania na potęgach musisz mieć w głowie, bo na egzaminie nie ma czasu na ich wyszukiwanie.
Gdzie znajdę więcej zadań z rozwiązaniami?
Cała baza CKE jest dostępna w dziale potęgi i pierwiastki, a zadania zamknięte i przewodniki są za darmo; pełne rozwiązania wszystkich zadań otwiera abonament Premium.

